تعامل ویژگی های بومی نگارگری دکن با نگارگری ایرانی در نسخه فالنامه گلکنده/ خلیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد نقاشی. دانشکده هنر دانشگاه سوره تهران، ایران.

چکیده

فالنامه های مصور مجموعه کتاب هایی پیرامون دستورها و آداب و آیین فال‌گیری هستند که بنا بر شواهد از پیشینه کهنی برخوردارند و قدرت گرفتن صفویان و به‌ویژه در زمان حکمرانی شاه‌تهماسب این فالنامه ها گستردگی ویژه‌ای یافتند. به‌طوری‌که تبدیل به یکی از گونه‌های کتاب‌آرایی درباری شدند و نه‌تنها در ایران بلکه در قلمروهای دیگری چون عثمانی و قطب شاهی هند توجه ویژه‌ای به آن‌ها شد. یکی از انواع فالنامه های به‌جامانده فالنامه ای ست که هم‌زمان با حکومت صفوی و در اواسط قرن یازدهم هجری/ 17 میلادی در منطقه گلکنده، واقع در جنوب هند تصویر شده است. مسأله اصلی این پژوهش ریشه یابی سنت های تصویری نگارگری ایرانی و شناسایی مؤلفه‌های بومی در سبک نگاره های فالنامه است. هدف اصلی نیز شناخت تأثیرات نگارگری ایرانی بر نگاره های فالنامه مصور قطب شاهی است. ازاین‌رو این پژوهش با ترکیب روش‌های تاریخی و توصیف سبک‌شناختی نگاره‌های فالنامه گلکنده و تحلیل آن‌ها براساس معیارهای نگارگری نیمه اول صفوی، به دنبال نحوه تأثیرپذیری سبک این فالنامه از هنر نگارگری ایران و تعامل آن با ویژگی‌های بومی دکن است. تحلیل ساختاری نگاره ها و بررسی نکات افتراق و اشتراک میان نگاره های موجود در این فالنامه با دیگر نگاره های عهد صفوی بیانگر این است که غالب عناصر موجود در نگاره های این فالنامه مانند فضاسازی و پوشش، تذهیب و تشعیر و همچنین استفاده از رنگ تخت و یکدست، سطوح دورگیری شده، کلاه قزلباش و مواردی ازاین‌دست تحت تأثیر سنت های نگارگری ایرانی هستند درعین‌حال علیرغم غلبه سنت های نگارگری ایران در این فالنامه الگوی سبک شناختی نگاره ها کاملاً ویژگی‌های نگارگری دکن را نشان می دهد ازجمله کاربرد وسیع رنگ طلایی، استفاده از پاورقی، رنگ مات و روحی و از همه مهم‌تر نوع چهره پردازی از ویژگی های بومی نقاشی دکنی هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Interaction of Indigenous Features of Deccan Painting with Iranian Painting in the Golkonda  /  Khalili Falnama

نویسندگان [English]

  • Mohammad Moeinaddini 1
  • Azadeh Oliayishad 2
1 Assistant Professor, Department of Painting, Faculty of Art, Soore University, Tehran, Iran.
2 MA in Painting. Department of Painting, Faculty of Art, Soore University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Falnamas are a collection of books on the manners and the instructions of fortune telling. Based on the available evidence these Falnamas have had a long life and were specially evolved during the reign of Shah Tahmasb the second king of Safavid dynasty. During this historical period, illustrated falnama as an artistic genre evolved in the other territories such as in the Ottoman and the Indian courts. Therefore, this article uses a descriptive-analytical approach to examine how Iranian painting of Safavid era influenced Khalili’s Falnama. Khalili falnama as a magnificent piece is one of the manuscripts that well show the influence of Iranian culture in the court of the Qutbshahi sultans of Golconda. By the time of producing its illustrations,  a very close relationship were established between the sultans of Qutb Shahi and the safavid court of Iran, especially in the politics and finances, while the common Shiite religion and doctorine played a dominant role. This Falnama produced in the first quarter of the seventeenth century in the court of Qutb Shahi sultans in Golconda (1512–1687), more than half a century after significant Iranian Falnamas. The illusrtration of this book fortune-telling are a combination of Shiite, religious, historical and mythological stories that derived freely from many different sources, such as the Qur’an, poems of Nizami and Jami and books like the Qisas al-Anbiya and the Siyer-i Nebi. Illustrated pages such as ‘Ali Fighting at the Gates of Khaybar”, “Prophet Muhammad’s Night Journey and the Aqsa Mosque”, “The Prophet Salih and his miracle of the she-camel” and “Shah Tahmasp and His Army in Battle”. The style of its miniatures has clearly and to a significant degree borrowed from Iranian Safavid-era court painting, especially the Qazvin and Tabriz schools, and is very much influenced by Safavid Falnamas in many ways, both visually and structurally. Also the history of ethnicity, patriotism and interest in the Shi‘I religion are among the factors that influence this Falnama and form a strong connection to Iranian culture and the Shi‘I religion. some of the elements in the figures, like the clothing features, the coherent use in throne color, famous hats of Gezelbash, etc signify the influence of Iranian painting traditions. However, due to the geography, time, type of illustration and style rules, government conditions and the prevailing intellectual space and the tastes of the clients in each historical period, there are differences in style of the miniatures of this manuscrip, Such as, features of the Deccan native style, especially the presence of a footnote under the miniatures, which is derived from the common Indian tradition; and Despite the executive similarities in the method of painting with the Iranian court painting tradition, the colors are dull, thin and spiritual. In a way that the basics of the visual culture of Deccani’s court can be seen through its miniatures.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Illustrated Falnama
  • Deccani Miniature Painting
  • Qutb Shahi Art
  • Golconda Falnama
  • Khalili Falnama
  • Persian Miniature
آژند، یعقوب (1383)، مکتب نگارگری تبریز و قزوین و مشهد، تهران: فرهنگستان هنر.
الهی، امیر سعید (1381)، «روابط قطب شاهیان هند با پادشاهان صفوی»،  فصلنامه تاریخ روابط خارجی، شماره 11.
پاکباز، رویین (1380)، نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز، چاپ دوم، انتشارات زرین و سیمین.
پور اکبر، آرش (6931)، فالنامه شاه تهماسبی، تهران: فرهنگستان هنر.
خالدی، عمر (1383)، نگاهی به فرهنگ شیعیان دکن، مترجم: محمدمهدی توسلی، ماهنامه علمی و فرهنگی گزارش و گفتگو، شماره 13.
رازی، امین احمد (1378)، تذکره هفت‌اقلیم، تصحیح تعلیقات و حواشی: سید محمدرضا طاهری، جلد اول، تهران: سروش.
شیمل، آنه ماری (1386)، در قلمروی خانان مغول، ترجمه: فرامرز نجد    سمیع، تهران: امیرکبیر.
صادقی علوی، محمود (1387)، «دوران طلایی حکومت قطب شاهیان در دکن»، فصلنامه تاریخ اسلام، شماره 33 - 34.
صادقی علوی، محمود (1393)، «گسترش تشیع در دکن سده‌های دهم و یازدهم هجری»، پژوهش‌نامه‌ی تاریخ اسلام، شماره 13.
صادقی علوی، محمود (1394)، «بررسی وضعیت اقتصادی شیعیان دکن در قرن 10 و 11 هجری»، فصلنامه مطالعات شبه ‌قاره، شماره 24.
صفا، ذبیح‌الله (1369)، تاریخ ادبیات ایران، تلخیص از محمد ترابی، جلد پنجم، بخش یک، تهران: فردوس.
عصار کاشانی، الهام (1393)، «تأثیر تفکر شیعی بر فالنامه های دوره اول صفوی»، رساله دکتری در رشته پژوهش هنر، استاد راهنما: دکتر ابوالقاسم دادور، دانشگاه الزهرا: تهران.
کراون، روی. سی (1388)، تاریخ مختصر هند، مترجمان: فرزان و سجودی، تهران، فرهنگستان هنر.
هندوشاه استرآبادی، محمد قاسم (1393)، تاریخ فرشته، تصحیح: محمدرضا نصیری، جلد دوم. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
فهرست منابع انگلیسی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Canby, Sheila. (1998). Princs, Poets & Paladins. Islamic and Indian paintings from the collection of Prince and Princess Sadruddin Aga Khan. British Museum Press. England.
Cary Welch, S tuart. (1985). India, Art and Cultur 1300-1900, The Metropolitan Musume of Art. USA.
Chandra, Satish. (2009). Medieval india from sultanat to the moghals part 2. Hard- Anand. India.
Farhad, Massume; Bagci, Serpil. (2009). Falnama the book of omens. Thames & Hudson. USA.
Gray, Basil.   (1938). Deccani Paintings: The School of Bijapur. The Burlington Magazine for Connoisseurs. Volume 73. pp: 74-77.
Michell, George; Zebrowski, Mark. (1999). Architecture and Art of the Deccan Sultanates  ||   Miniature painting: Golconda and other centres. Cambridge University Press. England.
Ovrton, Keelan. (2020). Iran And The Deccan. Indiana University Press. USA.
Overton, Keelan. (2016). Book Culture, Royal Libraries, and Persianate Painting in Bijapur, Circa 1580‒1630. In: Muqarnas. Volume 33: Issue 1. pp: 91 -154.
Zebrowski, Mark. (1983). Deecani painting. University of California Press. USA.
Parikh, Rachel. (2020). Faith and Fate: The Khalili Falnama and Shi‘i Identity in Golconda. In: IRan And The Deccan. Editd by Keelan Ovrton. Indiana University Press. USA. pp. 227 - 256.
فهرست منابع اینترنتی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
URL1:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-falnamah-mss979/ (access date: 2021/ february 6)
URL2:https://www.khalilicollections.org/portfolio/the-khalili-falnamah/ (access date: 2021/ february 6)
URL3:https://www.khalilicollections.org/all-collections/accession-print/?post_id=996(access date: 2021/ february 6)
URL4:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-falnamah-mss979/ (access date: 2021/ february 6)
URL5:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-falnamah-mss979/ (access date: 2021/ february 6)
URL6:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-falnamah-mss979/ (access date: 2021/ february 6)
URL7:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-falnamah-mss979/ (access date: 2021/ february 6)