مطالعه سبک شناسی تاریخی قالی های بافته شده در دوران شاه طهماسب اول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1  کارشناس ارشد پژوهش فرش، گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2  استادیارگروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 مربی گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

4 استادیارگروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

قالی ایرانی از هنرهایی است که شناخت آن در دانش سبک شناسی و در چند دهه اخیر مورد اقبال پژوشگران این حوزه بوده است. با این همه این پژوهش ها در ابتدای راه قرار داشته و به همین خاطر با برخی کاستی ها و گاهی با اظهار نظرهای غیر علمی نیز همراه بوده که از آن جمله می توان به سبک شناسی براساس مناطق جغرافیایی اشاره نمود. به همین خاطر نظر واحدی در سبک شناسی قالی های ایرانی وجود ندارد. این در حالی است که رویکردهای تاریخی یکی از روش هایی قلمداد می شود که قسمت مهمی از فرش های ایرانی را در قالب آن می توان تعیین سبک نمود. با توجه به موارد گفته شده و همچنین اهمیت عصر صفویه و تأثیر قدرت پادشاهان این دوره  در قالی بافی ایران، سبب شد تا این پژوهش با هدف سبک شناسی تاریخی قالی های دوره‌ی شاه طهماسب اول و با روش توصیفی-تحلیلی به آنالیز و بررسی موردی تعدادی از قالی های بافته شده در این دوره با استفاده از منابع کتابخانه ای و مشاهدات میدانی بپردازد که در نتیجه ی آن، صفات سبکی مشترک میان قالی های متعلق به این دوره محرز گردد. همچنین تأثیر عوامل محیطی از جمله اوضاع اقتصادی، اجتماعی،  فرهنگی و سیاسی بر ویژگی های ظاهری و فنی  این دسته قالی ها  و تمیزدادن آنها با قالی های ادوار دیگر، کشف ویژگی های سبکی میان قالی های متعلق به این دوران آنها را از لحاظ تاریخی و هنری سبک شناسی و گروه بندی کند. که به سب آن پراکندگی اختلاف نظر در این حوزه کاهش یابد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the Historical Stylistics of Safavid Rugs from the Shah Tahmasb I

نویسندگان [English]

  • Neda sadat Malakouti 1
  • Iman Zakariae Kermani 2
  • Badri Hakimian 3
  • Farhad Baba jamali 4
1 Graduate Master in Carpet Research, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
3 Lecturer, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Persian carpet is one of the arts that is known in the science of style and has been of interest to researchers in this field in recent decades. However, this research is just the beginning and is therefore accompanied by some shortcomings and sometimes unscientific statements, including stylistics based on geographical areas. For this reason, there is no single opinion about the style of Iranian carpets. However, historical approaches have been considered as one of the methods that can be used to determine an important part of Iranian carpets in style. Considering the importance of the Safavid period, in addition to the importance of the Safavid era and the influence of the power of the kings of this period, also different opinions, including the often incorrect categories of these carpets and their belongings to a specific region of Iran without considering the reasons Logical, scientific and historical contexts Due to the great importance of this period in the history of carpet weaving in Iran, which has caused confusion in this field, and due to the special place of stylistics in scientific dealings with art, the reign of Shah Tahmasb I, as one One of the most brilliant periods of Iranian carpet weaving has been consistently significant. During the long reign of Shah Tahmasb, the art of carpet weaving in Iran reached its highest level. Tahmasb, despite his intense interest in carpet weaving and because of his attention to this art, made this profession considered as an art. In this study, we tried to use the approach of historical stylistics as an interdisciplinary category that helps us to be influential factors in the formation of an art. This position and special importance of carpets belonging to the Safavid period in the history of carpet weaving in Iran and according to the contents of the carpet style leading to this research with the aim of historical stylistics of Shah Tahmasb I carpets around the world, including the museum. New York Metropolitan, Victoria and Albert London, Decorative Arts of Paris, Islamic Arts of Berlin (Pergamon), Museum of Iranian Carpet, Astan Quds Razavi Museum of Mashhad, etc. were examined. evaluated and analyzed in terms of appearance and technical characteristics. Were analyzed. And with the help of the obtained data, individual traits should be identified separately among the carpets of each period, as well as the common features between the carpets of these periods should be identified and presented in the form of historical stylistics. Iranian carpet has a historical and artistic approach. . This descriptive-analytical study analyzes a number of carpets in this period using library resources and field observations, as a result, the common light traits among the carpets belonging to this period are identified. The influence of environmental factors such as economic, social, cultural and political conditions on the appearance and technical characteristics of this category of carpets and distinguishing them from carpets of other periods, discovering the stylistic features among the carpets belonging to this period historically And art stylistics and grouping. In order to reduce the dispersion of disagreement in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • stylistics
  • Historical
  • Shah tahmasab I
  • Safavid
  • Rug
احمدی، سیروس(1394)، جایگاه صنعت در اقتصاد ایران از عصرصفوی تاکنون. مجله راهبرد توسعه، شماره 48، زمستان.
ایران زاده، نعمت الله(1390)، نظریه سبک در ایران( روش های سبک شناسی). فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی، شماره دوم. تابستان.
بدلیسی، شرف خان بن شمس الدین(1437)، شرف نامه. به اهتمام ولادیمیر تهران: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.
بصام، سید جلال الدین(1392)، فرهنگ فرش دستباف.تهران:بنیاد دانش نامه نگاری ایران.
بهار، محمدتقی(1349)، سبک شناسی نثر، چاپ سوم، . تهران:انتشارات  امیرکبیر
جعفریان،رسول(1377)، امر به معروف و نهی از منکر در دوره‌ی صفوی،کیهان اندیشه، شماره82 ، 66-96، زمستان.
حافظ نیا،محمدرضا(1395)، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی،چاپ بیست و دوم.تهران: انتشارات سمت
حشمتی رضوی، فضل الله(1392)،تاریخ فرش: سیر تحول وتطور فرشبافی ایران. تهران: انتشاران سمت
خزایی، محمد(1385)، نقش سنت های هنر ساسانی در شکل گیری هنراسلامی در سده های سوم تا پنجم هجری.
دانش پژوهش، م(1350)، یک پرده از زندگانی شاه طهماسب صفوی،جستارهای ادبی،شماره28، 915، زمستان.
شمسیا،سیروس(1375)،کلیات سبک شناسی    تهران:انتشارات فردوس،چاپ چهارم.
عابدینی، گلناز، حیدری، احمد(1396)، بررسی تطبیقی نقش اژدها در تاتو ایران و چین. پژوهش در هنر و علوم انسانی، شماره 6، آبان ماه
غیاثی، محمد(1368)، درآمدی بر سبک شناختی ساختاری.تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
فارابی، شهین(1386)، نقش ابریشم در مناسبات تجاری ایران و هلند در عصر صفویه، پژوهش نامه تاریخ، شماره 8 ، پاییز. 
فتوحی،محمود(1390)، سبک شناسی نظریه ها، رویکردها و روش ها. تهران: انتشارات سخن.
کاتونا،جیمزو. ترجمه فرزین قبادی(1385)، سبک شناسی.تهران: فرهنگستان.
کنبی،شیلا(1386). عصر طلایی هنر ایران. تهران: نشر مرکز.
کوباجی، جی. سی(1387)، مانندگی اسطوره های ایران و چین، ترجمه کوشیار کریمی طاری. تهران: نشر نواندیش.
مجابی، سیدعلی(1381)، مقدمه ای بر تاریخ فرش دستباف ایران از ظهور تا پایان قرن نوزدهم، تهران: موسسه فرهنگی هنری شقایق روستا.
محمودی، مریم، الیاسی، رضا(1396)، نمادشناسی  حیوانات در کتاب طرب المجالس. فصلنامه متن شناسی ادب فارسی. سال چهارم، زمستان.
معین الدینی، محمد، نادعلیان، احمد، مراثی، محسن(1393)، بررسی مفهوم وجایگاه سبک هنری در هنر عامه. مجله مطالعات فرهنگ و ارتباطات، شماره 59، پاییز.
ملول، غلامعلی(1384)، بهارستان: دریچه ای به قالی ایران. تهران:  انتشارات زرین وسیمین.
نوایی، عبدالحسین،غفاری فرد، عباس قلی(1386)، تاریخ تحولات سیاسی، اجتمایی،اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره صفویه، تهران: نشر سمت.
واکر، زیر نظر احسان یارشاطر(1384)، در تاریخ و هنر فرش‌بافی در ایران، ترجمه ر.لعلی خمسه، تهران: نشر نیلوفر.
Muns terberg، Marjorie. Writing About Art. New York: City College
منابع تصاویر
صباحی، طاهر(1393)، چکیده ای از تاریخ و هنر قالی بافی مشرق زمین، تهران: خانه فرهنگ و هنر گویا.
بصام، سیدجلال الدین- فرجو، محمد حسین- ذریه زهرا، سید امیر احمد (1383)، رویای بهشت (هنر قالی بافی ایران).تهران: انتشارات تا14.
ملول، غلامعلی(1384)، بهارستان: دریچه ای به قالی ایران. تهران: انتشارات زرین وسیمین.
spuhler, Friedrich(1998). Carpets and textiles. Dis tributed in the USA and Canada
سایت ها.1
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86
سایت2:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/450716
سایت3:
http://www.persiancarpetassociation.com/omid_benam_bagh_behesht_13128.html
سایت4:
https://www.moshetabibnia.com/exhibitions/34/il-giardino-del-paradiso-nel-tappeto-delle-tigri-d?lang=en
سایت4:
https://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/10.61.3/
سایت5:
https://en.wikipedia.org/wiki/Tabriz_rug#/media/File:Ghyas_el_Din_Jami_-_Tabriz_(%3F)_-_Google_Art_Project.jpg.
سایت6:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452111.
سایت7:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452182.
سایت8:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452112.
سایت9:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/449020.
سایت10:
https://www.plus.welayatnet.com/content/14179.
سایت11:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452138.
سایت12:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/446608.
سایت13:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/446265.
سایت14:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452670.
سایت15:
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/452122.
سایت16: